A cartoon image of Alfred Russel Wallace

Medal Alfred Russel Wallace ar gyfer Biowyddorau a Meddygaeth

Amserlen enwebu

1 Mawrth 2026

Ar agor ar gyfer enwebiadau

12.00pm, 1 Mehefin 2026

Dyddiad olaf i enwebu

Mehefin – Gorffennaf 2026

Y Pwyllgor (au) Craffu Medalau a Gwobrau yn adolygu enwebiadau

Medi 2026

Canlyniad y penderfyniad

Hydref / Tachwedd 2026

Seremoni Wobrwyo

Am y Fedal Alfred Russel Wallace

Mae’r fedal hon yn dathlu cyfraniadau sylweddol i’r ddisgyblaeth Biowyddorau a Meddygaeth gan unigolion penodol sy’n gweithio mewn ymchwil neu arloesi.

Bydd enillwyr y fedal hon yn dangos cyfraniadau sylweddol mewn un neu fwy o’r ffyrdd canlynol:

  • Cyfraniad sylweddol i’w disgyblaeth/maes gwaith
  • Cyrhaeddiad ac effaith eu gwaith y tu hwnt i gwmpas eu maes/disgyblaeth
  • Allbynnau nodedig o’u gwaith
  • Unrhyw gyflawniadau nodedig eraill ee arloesedd, prosiectau mawr, trosglwyddo gwybodaeth, dosbarthu eu gwaith, etc.

Ar agor i unigolion yn unig.

Bydd enillwyr yn unigolion sydd ar ganol neu’n ddiweddarach yn eu gyrfa – diffinnir fel rhywun sydd fel arfer, pan gaiff ei enwebu, â mwy na deng mlynedd o brofiad mewn ymchwil neu waith proffesiynol perthnasol.  (10 mlynedd neu gyfwerth â 10 mlynedd llawn amser).

Mae bywyd a chyflawniadau Alfred Russel Wallace yn enghreifftiau gwych o sut y gall un person newid y byd er gwell. O wreiddiau gwylaidd, dylai ei natur benderfynol, ei waith caled a’i ddewrder yn hyrwyddo syniadau newydd fod yn ysbrydoliaeth i bob un ohonom.

Pwy oedd Alfred Russel Wallace a pham ei fod yn cael ei gysylltu â’n ‘Medal ar gyfer Biowyddorau a Meddygaeth’?

Roedd Alfred Russell Wallace yn llawer o bethau – gan gynnwys archwiliwr, casglwr a naturiaethwr.  Yn fwyaf enwog, cododd y syniad o esblygiad drwy ddetholiad naturiol yn gwbl annibynnol a thua’r un amser â Charles Darwin.  Fe’i ganwyd yn Sir Fynwy, a theithiodd y byd – gan gynnwys Malaysia, Indonesia a’r Amazon, ac arweiniodd hyn ef i fod yn arweinydd arbenigol ar ddosbarthiad daearyddol rhywogaethau.

Dysgwch ragor am Alfred Russel Wallace yn y Bywgraffiadur Cymreig.

Fel un o’r prif gyfranwyr i’r theori esblygiad, mae cyfraniad Wallace i feddylfryd gwyddonol yn adnabyddus. I mi, mae ei chwilfrydedd anniwall a’i ddewrder i archwilio hefyd yn haeddu cydnabyddiaeth, nid yn unig ynysforoedd yr Amazon a Malay, ond hefyd theorïau a syniadau gwyddonol sy'n groes i feddwl sefydledig neu dderbyniol. Nid oedd yn cael ei ddychryn gan rwystrau a thrallod, (prinder arian, llongddrylliad, malaria); nid oedd wedi’i rwymo gan gonfensiwn ac nid oedd ganddo ofn defnyddio’i ddychymyg i archwilio ystod eang o syniadau.

Bydd aelodau’r pwyllgor craffu yn cael eu cyhoeddi’n fuan.